ان اسکی تورک آنایاساسی "تؤره"

ان اسکی تورک آنایاساسی "تؤره"

1. تانگری (یاراتان) تکدیر.

2. هر کیم کی، تانگریدان قوت[1] آلماق دیله‌رسه، باشقاسینا یاخارماسین.

3. بیر ایل(اولکه)، بیر خاقان، بیر تانگری..

4. بیر قینا ایکی قیلیچ گیرمه‌ز. بیر خاتون ایکی ار آلاماز وه بیر بودوندا ایکی تؤره اولماز. تؤره تکدیر. تؤره که‌سین وه کسکیندیر. کیم کی، تؤره‌یه اویا قوتلانیر. کیم کی، تؤره‌یه قییا قاتلانیر..

5. کیمسه تؤره‌ده‌ن اوستون دئگیلدیر. دیرلیک و بیرلیک ایچین تؤره بودور.

6. بیر چوبان سوروسونده‌ن، بیر ار آیله‌سینده‌ن، بیر خاقان بودونوندان سورولور.

7. هر ار ائشینه، آتینا، پوساتینا صاحیب چیخاجاق.

8. آنا-بابایا و آتایا تعظیم وسایقی دویولاجاق.

9. رقیبینه ساریلاجاق، قومشوسونو گؤزه‌ته‌جک.

10. ار کیشی یالان سؤیله‌مه‌یه‌جک.

11. مال چالان، ملک چالان میثلییله اؤده‌یه‌جک. حِسابی یا مالییلا یا جانییلا سورولاجاق.

12. کیم کی، بیر ناموسا مسلط اولورسا، جانیندان اولاجاق.

13. هر کیم اولورسا اولسون حاقسیز، آلداتیجی ایش توتارسا حِسابی همن سورولاجاق.

14. جنکده‌ن بری دوران یا دا قاچان تامویا(جهنم) اوچاجاق.

15. آمان دیله‌یه‌نه‌ قیلیچ اوشورولمه‌یه‌جک، سیغینانا آرخا دؤنولمه‌یه‌جک.

16. باش قالدیرانین باشی آلیناجاق، حاق ایسته‌یه‌نین حاقی وئریله‌جک.

17. کیمسه کیمسه‌یه اوستونلوک طاسلامایاجاق. نه آق اتین قارادان، نه قارانین قیزیلدان، نه قیزیلین ساریدان فرقی اولمایاجاق.

18. کین و غروردان اوزاق اولوناجاق.

19. مظلوما مرحمت، ظالمه عذاب دویولاجاق.

20. ضعیفه، یارالییا، چوجوقا و قادینا ال قالدیریلمایاجاق.

21. قیزی ایسته‌ین خاقان دا اولسا، بی ده اولسا، قیز ایسته‌دیغینا وئریله‌جک.

22. گره‌کسیز یئره آغاچ کسمه‌یه‌جکسین، سویو کیرله‌تمه‌یه‌جکسین.

23. بیلمه‌ییپ ده بیلدیم دئمییه‌جکسین، بیله‌نه دانیشاجاقسین.

24. بوگونون ایشینی یارینا بیراخمایاجاقسین.

25. عیب گؤرمه‌یه‌جک، عیب آرامایاجاقسین.

26. گوچلویکه‌ن عفو ائت، ضعیف کن دوز

27. یازقینا عاصی اولما.

28. یاپتیغین یاخجیلیقی اونوت، یاپیلان یاخجیلیقی اونوتما.

29. هرکس عدالتله ایش گؤره‌جک.

30. هر نه ائده‌رسن ائت، یارقیلاناجاغینی هر دائم عقلینده توت.

31. میللئتینه یابان[2] قالما. ایپکین یاخجیسینا، سؤزون گوزه‎لینه قانما، اونلارا بویانما.

32. خاقان او دور کی، عدالتی اوستون توتسون، تؤره‌یی یاشاتسین. تؤره یوخ اولورسا، ایل یوخ اولور. ایل اولمازسا، بودون قول اولور.

33. ای تورک اوغوز بیگلری، ای میللتیم ائشیدین!

"اوستده ماوی گؤک چؤکمه‌دیکچه، آلتدا یاغیز یئر دلینمه‌دیکچه سنین ایلینی و تؤره‌نی کیم بوزابیلیر؟"

(بیلگه خاقان یازیتی - 730

اورخون کتیبه سی


[1] برکت

[2] خارجی

نی‌زن توفیق  و " هیچ فلسه‌فه‌سی

نی‌زن توفیق و " هیچ فلسه‌فه‌سی "

نی‌زن توفیق بورسا دا عدلیه‌نین اؤنونده‌بیر کؤیلویه عرض‌وحال " دیله‌کچه‌ " یازماقدادیر.

دؤنه‌مین صدراعظمی دامات فرید بورسا دابولونماقدادیر.

عدلیه‌نین اؤنونه گلینجه،گییدیغی گؤمله‌کین بیر قولو یوخ، پانتولونویامالی، آیاق قابیلارینی ترلیک[1] گیبی گییمیش،

یانیندا یئرده دوران بیر نی' له بیرینی گؤرونجه‌چوخ شاشیریر.

بؤیله گیگیملی بیری‌نین دیله‌کچه یازابیله‌جه‌گینی احتمال وئرمز.

دیله‌کچه‌نین بیتمه‌سینی بکله‌ر.

نی‌زن توفیق دیله‌کچه‌یی بیتیریر، کؤیلویه دیله‌کچه‌یی وئریر پاراسینی آلیر جئبینه قویار.

دامات فرید یانیندان گئچه‌ن کؤیلوده‌ن دیله‌کچه‌یی ایستر، دیله‌کچه بورسا والیسینه یازیلمیش اولوپ،

چوخ گوزه‌ل ال یازیسی و اوصلوپ قوللانیلمیشتیر.

بؤیله بیر دیله‌کچه‌نین ازبرلنمیش اولابیله‌جه‌گینی دوشونور و ایکینجیسینی بکله‌ر.

بو دفعه دیله‌کچه سوله جزا حاکمی نه‌دیر.

بون دا دا چوخ گوزه‌ل یازیسی و اوصلوپ قوللانیلمیشتیر.

بیر سونراکینی بکله‌ر. بو دفعه کی دیله‌کچه،خاریجییه نظارتی" دیش[2] ایشله‌ری" نه دیر.

دامات فرید شاشقیندیر. بؤیله گیگینه‌ن بیری‌نینبو تور دیله‌کچه‌له‌ر یازابیله‌جه‌گینه بیر تورلو ایناناماز.

نی‌زن توفیقین یانینا گیده‌ر؛ "گل سنی والیلیغه[3]کاتیپ اولاراق آلدیراییم." دئر.

نی‌زن توفیق دوشونور ؛ "پکی سونرا ؟" دئر.

دامات فرید ؛ "چوخ یئته‌نه‌کلی اولورسان، باش کاتیپ اولورسون." دئر.

نی‌زن توفیق ؛ " پکی سونرا ؟" دئر.

دامات فرید ؛ "سونرا سنی سارایا[4] ایستانبولا آلدیریریم اورادا کاتیپلیک یاپارسین." دئر.

نی‌زن توفیق یینه دوشونور و ؛" پکی سونرا؟" دئر.

دامات فرید؛ "اورادادا باشاریلی اولورسان باش کاتیپ اولورسون." دئر.

نی‌زن توفیق یینه دوشونور " پکی سونرا؟" دئر.

دامات فرید ؛ "سونرا منیم یئریمه صدراعظم اولورسون" دئر.

نی‌زن توفیق ؛ پکی داها سونرا ؟ "

دامات فرید سینیرله‌نمیشدیر، ؛ " بو اولکه‌یه پادیشاه اولورسون" دئر.

نی‌زن توفیق ؛ " پکی داها سونرا ؟ دئر.

دامات فرید ایگیجه سینیرله‌نمیشدیر؛" سونراسی هیچ " دئر.

بونون اوزه‌رینه نی‌زن توفیق؛ " یا بگییم،من ذاتن بیر هیچیم ! بیر هیچ ایچین بو قدر زحمته دگر می ؟ " دئر.

دگرلی آرخاداشلار !

نی‌زن توفیق بورادا انسانین یاشاماسی ایچین گره‌کلی اولانین خاریجینده اولانلار ایچین خرجله‌دیغی چابانین اصلینده بیر هیچ اولدوغونو، چکیله‌ن اونجا زحمته رغما،مالین مولکون ساده‌جه یاشام راحتلیغینی ساغلادیغینی، فقط بونون بیله بیر آنلامی اولمادیغینی "یانی بیر هیچ " اولدوغونو

آنلاتماقدادیر.

تو ده کی ماندیرا فیلوزوفو فیلمی بو گورگو اوزه‌رینه قورولموشدور.بیر قیزیلده‌ریلی اؤغره‌تیسی دیییر کی:

بیر آتین سوسوزلوغونو گیده‌ردیغی یئرده‌ن سو ایچ؛ آت هیچ بیر زامان کؤتو[5] سو ایچمه‌ز.

کئدی‌نین[6] یاتدیغی یئرده اویو، قوردون ده‌گدیغی آلمایی یئ. سیوری سینه‌کله‌رین یئرله‌شدیغی مانتارلاری[7] قورخوسوزجا توپلا.

کؤسته‌به‌کله‌رین[8] قازدیغی یئره آغاچ دیک.

ایلانین ایسسینمه‌یه‌ دوردوغو یئره ائو یاپ.

سیجاق گونله‌رده قوشلارین یووا یاپتیغی یئره قویو قاز.

خوروزلارلا برابر اویو و اویان کی توم گون ایچین ان ساری میسیرلارا[9] اولاشابیله‌سین.

داها چوخ یئشیللیک یئ، کی بیر حیوانداکی گیبی گوچلو باجاقلارا و دایانیقلی بیر قلبه صاحب اولابیله‌سین.

داها چوخ اوزمه‌یه گیت، کی دنیادا کندینی بیر بالیغین ایندینی ده‌نیزده حسّ ائتدیگی گیبی حسّ ائده‌بیله‌سین.

داها سیخ گؤک اوزونه باخ، داها آز آیاقلارا، بؤیله‌جه دوشونجه‌له‌رین داها نئت و خفیف اولاجاقدیر.

قونوشماق یئرینه، داها چوخ سسسیز قال؛ "بؤیله‌لیکله روحون ساکنلیغا و حضورا اره‌بیله‌جه‌ک

چئویره‌ن:علیرضا استادی ارزیل


[1] دمپایا

[2] خارج

[3] فرمانداری

[4] سارای=کاخ ریاست جمهوری

[5]پیس

[6] کئدی=پیشیک

[7] مانتار=گوبه‌له‌ک

[8] کور سیچان

[9] میسیر =مکه

گیده‌ردیم

گئجه گوندوز چالیشیردیم میلله‌ته
بیر فایدالی قول اولوردوم البتده
بیر ایرماق اولوردوم گونشده‌ن اؤته
یئنی فضالارا آخار گیده‌ردیم

او گونو گؤرسه‌یدیم یوزوم گوله‌ردی
دنیادا انسانلار بایرام ائده‌ردی
نه بیر سلاح نه بیر آتوم قالیردی
بیر اولو دریایا تؤکه‌ر گیده‌ردیم

عبرتی دئر وارلیغیمیز بیتمه‌زدی
انسان اوغلو یانلیش یولا گیتمه‌زدی
آیری غیری دئوله‌ت ایجاپ ائتمه‌زدی
دنیایا بیر بایراق دیکه‌ر گیده‌ردیم

آشیق عبرتی