موغام

موغام

داش اورکلرده یانیب داشلاری سیندیردی موغام

حاققا دوشمان اولانی حاققا تانیتدیردی موغام

نه گومان ائیله میسن بوندا کی طیلسیملری سن

کورو آهیله قوروتدو سالی یاندیردی موغام

سو چیلر کیمدی اورکلرده گوزل تون قالایا

نئچه قصدیم کونولی کسدی دایاندیردی موغام

دفن ائدین سیز منی زابل سه گاهین مایه سینه

دئییرم بلکه منی بیر گون اویاندیردی موغام

چوخ کیتابلار اوخودوم ظن ائله دیم بختیارام

منه چوخ مطلبی آهیسته جه قاندیردی موغام

بختیار وهابزاده

بختیار وهاب زاده

۱۳فوریه روز بزرگداشت بختیار وهاب زاده شاعر ملی آزربایجان 

وی ۱۳ فوریه ۲۰۰۹ در باکو درگذشت. 
پیکر این شاعر فقید در پارک مفاخر پایتخت جمهوری آزربایجان به خاک سپرده شد.

مراسم بزرگداشت دوازدهمین سالگرد وفات بختیار وهاب زاده ، شاعر نامدار جهان تورک که برای برقراری روابط دوستی با ترکیه تلاش بسیاری کرده است ، برگزار می‌شود.

وهاب زاده در دوره اتحاد جماهیر شوروی که حتی فکر کردن به استقلال هم ممنوع به شمار می‌رفت ، در دهه ۱۹۸۰ در صف مقدم مبارزات استقلال بود. 
وی که زبان_تورکی را به بهترین نحو به کار برده ، در آثار خود عواطف و احساسات مردم کشورش را به عالی‌ترین شکل ممکن منعکس کرده است.

عشق به میهن ، زبان مادری ، آزادی ، ملت ، خانواده و حسرت از بن‌مایه‌های اصلی اشعار او به شمار می‌روند.

وهاب زاده فارغ التحصیل رشته زبان‌شناسی از دانشگاه دولتی باکو در مقطع دکترا در سال ۱۹۴۷ است.

وهاب زاده پس از استقلال آزربایجان نیز به کار خود ادامه داد و برای دو دوره به عنوان نماینده مجلس انتخاب شد ، به وی در سال ۱۹۹۵ بخاطر خدمات در راه آزادی آذربایجان نشان استقلال اهدا شد.

#اوزگورلوک_هارایی

وطن وار

وطن وار
هارداسا بو دمده
دريادا وطن وار
وارديرسا كومك سيز
فريادا چاتان وار
دونيادا آلاندان
اولجه ساتان وار

آتش اوز اوزوندن
بيردن بيره يانمير
بير شئي بو جهاندا
ايزسيز و سبب سيز
بيهوده يارانمير
وارديرسا يارانميش
مطلق يارادان وار

وارسانسا...اوزوندن اولجه آتان وار
دونيا قورو بير سس غم چكمه يه ديمز
يوز يوز ايتن اولسون
مين مين ده بيتن وار
شكر ائلييه ليم كي بيزلردن هم اول
هم سونرا وطن وار

✍ بختیار وهابزاده

 

بختیار وهابزاده

🔴بختیار وهابزاده

بختيار محمود اوغلو وهابزاده(1925-2009) 1925-جي ايلده شکي شهرینده آنادان اولموشدور. آذربايجان ادبياتي نين، بوتؤولوکده آذربايجان ادبي فيکري نين گؤرکملي نوماينده سي اولان خالق شاعيري بختيار وهابزاده نين آدي تکجه قوزئی آذربایجان رئسپوبليکاسیندا دئييل، اونون حودودلاريندان چوخ-چوخ اوزاقلاردا تانينير. بختيار وهابزاده شاعير، دراماتورق، ايستعدادلي عاليم و پوبليسيست اولماقلا ياناشي، غئيرتلي و جسارتلي ايجتيماعي خاديم، ساده و صميمي اينسان کيمي ده تانينير و سئويلير. تصادوفي دئييل کي، اونون اثرلري - شعر کيتابلاري، دراملاري و پوبليسيستيک يازيلاري دونيانين چوخ ديللرينده، او جومله دن اينگيليس، فرانسيز، آلمان، فارس، پولياک، ايسپان، ماجار و کئچميش سووئت بيرليگي نين بير چوخ خالقلارين ديللرينه ترجومه ائديلميش و بو اثرلر چوخ بؤيوک ماراق و سئوگي ايله قارشيلانميشدير. 1934-جو ايلده عاييله سي ايله برابر باکي'يا کؤچموشدور. 1942-جي ايلده اورتا مکتبي بيتيريب، باکي دؤولت اونيوئرسيتئ سي نين فيلولوگييا فاکولته سينه داخيل اولموش، 1947-جي ايلده همين فاکولته ني بيتيريب اونيوئرسيتئ نين نزدينده آسپيرانتورايا قبول اولونموشدور. 1951-جي ايلده " صمد وورغونون ليريکاسي " موضوعوندا نامزدليک، 1964-جو ايلده ايسه " ص.وورغونون حيات و ياراديجيليغي " موضوعوندا مونوقرافيياسيني مودافيعه ائديب، فيلولوژي علملر دوکتورو عاليمليک درجه سيني آلميشدير. بختيار وهابزاده بديعي ياراديجيليغا ايکينجي جهان موحاريبه سي ايللرينده باشلاميش، 1945-جي ايلده يازيچيلار ايتتيفاقي نين عوضولوگونه قبول اولونموشدور. محصولدار بديعي ياراديجيليقلا ياناشي، ب.وهابزاده، 1940 ايلدن آرتيق اونيوئرسيته ده درس دئميش، 1990-جي ايلدن تقاوده چيخميشدير. 1980-جي ايلده آذربايجان علملر آکادئميياسي نين مخبر عوضوو سئچيلميشدير. ب.وهابزاده 70-دن آرتيق شعر کيتابي نين، 2 مونوقرافييانين، 11 علمي پوبليسيست کيتابين و يوزلرله مقاله نين مؤليفيدير. باکي آکادئميک دؤولت درام تئاتري نين صحنه سينده اونون " ويجدان " ، " ايکينجي سس " ، " ياغيشدان سونرا " ، " يوللارا ايز دوشور " ، " فرياد " ، " هارا گئدير بو دونيا ؟ " ، " اؤزوموزو کسن قيلينج " ، " جزاسيز گوناه " ، " دار آغاجي " پيئسلري تاماشايا قويولموشدور. او، تاريخي و موعاصير موضوع دا 20-دن آرتيق ايري حجملي پوئمانين مؤليفيدير. او، 1974-جو ايلده امکدار اينجه صنعت خاديمي، 1975-جي ايلده رئسپوبليکا، 1984-جو ايلده ايسه سسري دؤولت موکافاتي لاورئاتي آدلارينا لايق گؤرولموشدور. 1985-جي ايلده اونا " خالق شاعيري " آدي وئريلميش، 1995-جي ايلده ايسه آذربايجان خالقي نين ميللي آزادليق اوغروندا موباريزه سينده خصوصي خيدمتلرينه گؤره " ايتقلال " اوردئني ايله تلطيف ائديلميشدير. ب.واهابزادنين شعرلري اوبرازلارين کاميلليگي و اوريژينالليغي ايله سئچيلير. اونون بوتون اثرلرينده دونيايا فلسفي باخيش اساس يئر توتور. سون 30-40 ايلده آذربايجان ادبياتيندا ب.وهابزاده قدر عوموم خالق محبتي قازانميش ايکينجي بير شاعيرين آديني چکمک چتيندير. بديعي، علمي، پوبليسيستيک ياراديجيليغيني ايجتيماي-سياسي فعاليتله عوضوي صورتده علاقه لنديرن ب.وهابزاده 4 دفعه آذربايجان عالي سووئتي'ن(1980-1995)، 1 دفعه ايسه آذربايجان رئسپوبليکاسي ميللي مجليسي'نه ميلت وکيلي سئچيلميشدير (1995-2000). او، هله 60-جي ايللردن باشلايان ميللي آزادليق حرکاتي نين اؤنجوللريندن بيري اولموشدور. 1959-جو ايلده يازديغي " گولوستان " پوئماسي ايله ايکي يئره پارچالانميش آذربايجانين تاريخي فاجيعه سيني ديله گتيرميش، روس و فارس ايمپئريياسي نين پنجه سي آلتيندا اينله ين آذربايجان خالقي نين آزادليق و ايستيقلال اوغرونداکي عدالتلي موباريزه سينه قوشولموشدور. بو پوئمايا گؤره 1962-جي ايلده شاعير " ميللتچي " دامغاسي ايله آذربايجان دؤولت اونيوئرسيته سیندن چيخاريلميش، يالنيز 2 ايلدن سونرا يئرينه قايتاريلميشدير. سووئت رئژيمينده ميللي وارليغي تاپدانان، هر جور محروميتلره معروض قالان ميلتين دردلريني رمزلر و موختليف ادبي اوسوللارلا ايفاده ايتميش، ايري حجملي پوئمالاري و پيئسلرينده حاديثه لري يا تاريخه، يا دا باشقا اؤلکه لره کئچيره رک اؤز ميلتي نين دردلريني ديله گتيرميشدير. بيرباشا سووئت ديکتاتوراسيني ايفشا ائدن اثرلريني ايسه شاعير، سوويئتلر ايتتيفاقي داغيلاندان سونرا " صانديقدان سسلر " باشليغي آلتيندا نشر ائتديرميشدير. بو واختا قدر قودرتلي سؤز اوستاسي، کسکين پوبليسيست، ادبي-بديعي پروسئسين تشکيلاچيسي کيمي تانينان ب.وهابزاده سون واختلار خالقي دوشوندورن بير چوخ مثله لرده، او جومله دن اويدورما قاراباغ پروبلئمي ايله علاقه دار مساله لرده آغساققال کيمي جيددي فعاليت گؤسترير. هابئله او، آنا ديليميزين صافليغي، تميزليگي اوغروندا دايم، يورولمادان موباريزه آپاریر

بختیار وهابزاده نین ائوی بیر نوع، ميلتين اوميد
قاپیسینا پيسينا دؤنموشدور. بئله کي، رئسپوبليکانين موختليف کند و رايونلاريندان هر گون اونلارلا مکتوب آلير، نئچه-نئچه شيکايتچيني ائوينده قبول ائدير، اونلاري دينله يير و ايمکان داخيلينده هر بيري نين دردينه علاج ائتمه يه چاليشير. رئسپوبليکا عالي سووئتي نين سئسسييالاريندا، ايجتيماعي-سياسي مجليسلرده، کوتلوي اينفورماسييا واسيطه لرينده کي چيخيشلاريندا او، خالق منافعيي نين اصل مودافيعه چيسي، حاقيقي وطنپرور و ايجتيماي خاديم کيمي هامي نين درين حؤرمت و محبتيني قازانميشدير. ياراديجيليغي بويو خالقين ايستک و آرزولاريني ترنم ائدن، بو آرزولارين حياتا کئچمه سينه چاليشان وطنداش شاعير اوچون خالقين منافعي اونون شخصي منافعيينه چئوريلميشدير.بختیار وهابزاده 2009جو ایلینین فئورال آیینین 13ونده 84 یاشیندا دونیاسینی دییشدی و فخری خیابانیندا دفن اولدو.

 مشهور شعرلري

حيات سن نه شيرينسنچؤرک - وطنتکليکآغ ساچلار - قارا ساچلارياشيدلاريمکيمدير منيم دوشمنيم؟بير اورکده دؤرد فصيل.باشقلم 

Bas açmadım ömrüm boyu ben yazık

Bas açmadım ömrüm boyu ben yazık

İblisinden, meleğinden dünyanın.
Adem sattı bir elmaya cenneti
Tora düştü keleğinden dünyanın.

Ne güzeldir, yürek geniş, söz açık
Yaşamadım bir sevdamı yarımcık.
Azap adlı değirmenden narin çık
Geçeceksin eleğinden dünyanın.

Arzum için bir meleyen cüyürdüm
O tepeden bu tepeye yüyürdüm
Niye korkum kefeninden? Ne gördüm,
Beşiğinden, beleğinden dünyanın.

Biz özümüz özümüzden öç aldık
Geçen güne gelen günü bac aldık
Ömrümüzün yarısında gocaldık
Sillesinden köteğinden dünyanın.

Gönül üzgün, hayal küskün derbeder
Özün söyle zulm olar mı bu kadar?
Yedekleyip arkasınca sürüder
Berk yapışsan eteğinden dünyanın.

Gönül düştü bin arzunun izine
Bilemedik eğrisi ne, düzü ne?
Şimdi kefen örüyoruz özüne
Öz külünden, çiçeğinden dünyanın...

Bahtiyar Vahabzade

ANA HƏDİYYƏSİ

 ""

Anam namaz üstə əl açıb göyə
Allaha yalvarır "Ya Rəbbim! - deyə:
- Sənsən xəlq eliyən göyləri, yeri,
Candan şirin olur bala, ay Allah.
Sən mənim ömrümdən kəsib illəri,
Balamın ömrünə cala, ay Allah!
Bu nədir? Arzuya, diləyə bir bax,
Gör bir nələr keçir ana qəlbindən?
Çoxdur bu dünyada hədiyyə... ancaq
Ömürdən hədiyyə görməmişəm mən.

İstərəm, bir ana, bir bala sözü
Lüğətdə sözlərin önündə gedə.
Uca olduğundan ananın özü
Ucadır, böyükdür hədiyyəsi də.

Çoxdur hədiyyələr insan adına:
Qiymətli ziynətlər, qiymətli daşlar.
Ana həyat verir öz övladına,
Həm də öz ömründən ömür bağışlar.

BƏHANƏDİ

 

BƏHANƏDİ

Dişlərim töküldü,saçım ağardı,
Yaşın nə günahı, yaş bəhanədi.
Taleyim daş atdı,başımı yardı,
Buna daş neyləsin, daş bəhanədi.

...Bəzən baharda da saralır yarpaq,
Taleyin əlində hər şey oyuncaq,
İnsanı öldürən əcəldir ancaq,
Azar da ,bezar da, boş bəhanədi.

Lağ etmə bədbəxtə, gülmə nakama,
Bədbəxt can atmaqla,yetişməz kama,
Bəxtinnən qar yağdı, ömür bağçana,
Buna qış neyləsin?,qış bəhanədi.

Mən quzeyli oldum, bəxtim güneyli,
Ona çatammadım, çalışdım xeyli,
BƏXTİYAR bəxtindən oldun gileyli,
Buda səninçün xoş bəhanədi...

BİR SALAMA DƏYMƏDİ...

Bəxtiyar Vahabzadə

BİR SALAMA DƏYMƏDİ...

Bu gün mən səni gördüm, 
Salam vermək istədim, 
Üzünü yana tutdun. 
Söylə, illərdən bəri 
Qəlbimizin bir duyub 
bir vurduğu illəri, 
Axı, nə tez unutdun? 
Beş ildə gözümüzdən axan o qanlı sellər, 
Bir salama dəymədi?
Heç üzümə baxmadan yanımdan necə keçdin? 
Sən eşqin salamını qorxuyamı dəyişdin? 
Yoxsa sən öz əhdinə, ilqarına ağ oldun? 
O qədər yaxın ikən, bu qədər uzaq oldun. 
Şirin gülüşlərimiz, acı fəğanlarımız 
Bir salama dəymədi? 
Qayğılı anlarımız, qayğısız anlarımız 
Bir salama dəymədi? 
Sən neylədin, bir düşün! 
Yalnız indi anladım; ah, sən daha mənimçün 
Əlçatmaz bir çiçəksən, 
Yaşanmış günlərim tək geri dönməyəcəksən!... 
Qop ey tufan, əs ey yel! Xəzəl olum, tökülüm 
Düz beş il ürəyimdə 
Bəslədiyim məhəbbət, bir salama dəymədi. 
Bir günlük həsrətimə dözə bilməyən gülüm, 
Bəs nə oldu? Bu həsrət bir salama dəymədi? 
Getdin, dalınca baxdım, can ayrıldı canımdan, 
Sən necə etinasız ötə bildin yanımdan? 
Ah çəkdim, başım üstə yarpaqlar əsdi, gülüm, 
Sənin qəlbin əsmədi. 
Arxana da baxmadın! 
Niyə sənin yolunu məhəbbətin kesmədi?... 
Qazancımız de, bumu? 
Deyilməmiş o salam əlvidamız oldumu? 
Sən mənə zülm eylədin, mənə zülm yaraşır. 
Bir salama dəyməyən eşqə ölüm yaraşır!

اینسان گؤیده آی کیمی دیر

 

اینسان گؤیده آی کیمی دیر / 

چمنلیکده گول چیچکین
ساغ سولوندا علفی وار
دونیادا هر بدبختلیین
هم ضرری هم نفی وار

وقت حکیملر حکیمی دیر
حیات وار کن یوخ کیمی دیر
یای دان چیخان اوخ کیمی دیر
هر عمرون اؤز هدفی وار

اورکده دیر سؤزون کؤکو
آیرا بیل توکدن توکو
چوخ آغیردیر آمان یوکو
چکه بیلسن شرفی وار

اورک فیکرین طیلسیمی دیر
هر قاتی بیر لای کیمی دیر
اینسان گؤی ده آی کیمی دیر
گؤرونمه ین طرفی وار

دومان آلمیش آلتای لارین باشینـــی

دومان آلمیش آلتای لارین باشینـــی

اوچور موشدور باشدان دوولت قوشونو

ثروتینه اوز چوورمــوش زامان هئــی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی

دؤرد بیر یانا داغیلمـــیش تورک سوی لاری

سونموش اوجاق چوکوب گئتمیش بوی لاری

درددی، درددی، آخــار بوز قیر چــای لاری

ساخلار ایچدن گیزلی امو گومـان هئــی

قوجا تورکون دوشدوغو گون یامــان هئــی

آغ آنینــا، قـــارا یــــازی یازیلمـــیش

یایلالاردا دویــون درنه یی پوزولـموش

گلین نرین گــؤر ساچ لاری چوزولموش

یادا قالمیش دیلر ائللدن آمان هئـــی

قوجا تورکون دوشدوغو حال یامان هئی

داغدان داغا چارپیپ گئتمـــیش دوغاننار

قــایالاردا ایزی گالمـــیش آغ قاننــار

اردولارا بویرو وئرمــز ایلـهام نــار

هاردا گالمیش سئللر ییخـان فرمان هئی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئـی

خاراب اولموش بوخاراسی، باشکـــندی

ماتم توتموش سمرقندی، داش کنــدی

کندی سویلر توچر گؤزدن یاش کنــدی

نه اوزان وار، نه یازان نه شامان هئــی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئـی

قازان باش گؤرت باتمیش، کیریل سورولموش

منیم بادام گؤزلو یاریـم سورولمــوش

قوهوم، قونشوم، بوتون واریم سورولموش

بولونورمو ســیبریا دا ایمــان هئــــی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئـی

تورک ائللری بیــر بیرینه یادلا نیـــر

قازاق، قیرقیز، تورکمن، اوزبک آدلا نیـر

آذری تورک یانـار ایچــدن اوددلا نیـر

آنا یوردون ایچدن حالی دومان هئـی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی

گئچن چاغــلار یاتمیش ائللـر آییلمــاز

تارین چایی دوغـرو یـولا گویولمــــاز

هی سسلنیـر آمــو دریـــا دویولمــتاز

سیر دریادا گالمامیشدی درمان هئــی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی

خزر جوشار، خبـــر ســــالار کورونــه

آخیب گئدر کـور سورونـه سورونـه

ایدیــل آغـــلار آلتــون اردو یئــد ینــه

آرال دا اؤز وارلـــیغینان پـشمــان هئـی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی

آذربایجان، درد ایچینـــده بــوغولـموش

سئوننــری دیـــــار دیــــار گووولـــموش

آغلا شاعییر، آغلا یوردون داغیلمــیش

نِرده قوپوس، نرده قیریغ کامان هئـــی

نرده بویوک وطن، نـرده توران هئـی

قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی

آنا دیلی

«آنا دیلی»

بو دیل بیزیم روحوموز،عشقیمیز،جانیمیزدیر

بو دیل بیر-بیریمیزله عهدی پئیمانیمیزدیر.

بو دیل تانیتمیش بیزه بو دونیادا هر شئیی

بو دیل اجدادیمیزین بیزه قوْیوب گئتدیگی.

ان قیمتلی میراثدیر،اوْنو گؤزلریمیز تك

قوْرویوب نسیللره بیزده هدیه وئرك.

بیزیم اوجا داغلارین سوْنسوز عظمتیندن

یاتاغینا سیغمایان چایلارین حیدّتیندن،

بو تورپاقدان،بو یئردن

ائلین باغریندان قوْپان یانقینلئ نغمه لردن

گوللرین رنگلریندن،چیچكلرین ایییندن

آغ ساچلئ بابالارین عقلیندن،كمالیندان

دوشمن اوستونه جومان او قیر آتین نالیندان.

سن خالقیمین آلدیغئ ایلك نفسدن یاراندین

قوْپان سسدن یاراندین.

آنا دیلیم،سنده دیر خالقین عقلی،حیكمتی

عرب اوْغلو مجنونون دردی سنده گول آچمیش.

اوركلره یوْل آچان فضولی نین صنعتی،

ائی دیلیم،قودرتینله دونیالارا یوْل آچمیش.

سنده منیم خالقیمین قهرمانلیقلا دوْلو

تاریخی ورقله نیر

سنده نئچه مین ایللیك منیم مدنیّتیم

شان- شؤهرتیم ساخلانیر.

منیم آدیم،سانیمسان،

ناموسوم،ویجدانیمسان...

 

بختیار وهابزاده

وهابزاده ، شاهر مشهور دنیای ترک " بزرگترین شاعر زنده زبان ترکی " به حساب می آمد

بختیار وهابزاده شاعر، سیاستمدار و یکی از چهره های معروف مبارزه آزادی و استقلال آذربایجان، بعد از انجام مراسم رسمی در باکو به خاک سپرده شد.

اولین مراسم برای وهابزاده در دانشگاه دولتی باکو که خود نیز استاد آن دانشگاه بود ، برگزار گردید.

در این مراسم الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان، وزرا، مسئولین بلند پایه جمهوری آذربایجان، سفرا کشورها از حلوصی قلیچ سفیر ترکیه در آذربایجان، نمایندگان، سیاستمداران، ادباء و گروه کثیری از مردم آذربایجان شرکت نمودند.

وهابزاده،بعد از انجام مراسم در قبرستان فخری که محل دفن دانشمندان، سیاستمداران، ادباء و افراد مشهور می باشد، به خاک سپرده شد.

وهابزاده ، شاهر مشهور دنیای ترک " بزرگترین شاعر زنده زبان ترکی " به حساب می آمد.

وهابزاده، که از حرکتهای استقلال طلبانه کشورش در سال 1990 نیز حمایت می کرد، بعد از استقلال جمهوری آذربایجان 5 بار به نمایندگی مجلس انتخاب شد.

از این ادیب معروف جهان ترک، بیش از 40 کتاب شعر، 11 اثر علمی، 2 منوگرافی، نمایشنامه های متعدد و صدها مقاله منتشر شد. وهابزاده در اکثر آثار خود به موضوعهای همچون آزادی، وطن پرستی و دین می پرداخت.

آثار وهابزاره به بیش از 8 زبان ترجمه شده است.کتابهای صفحاتی از زندگی،وطن،ملت ، زبان مادری و اشاره های سوال بر انگیز از آثار بختیار و هابزاده شاعر و ادیب معروف آذربایجان است که به زبان ترکی استانبولی ترجمه شده است.

بختیار وهابزاده بعد از گذراندن یک بیماری طولانی در اواخر عمر خود، در سن 84 سالکی دار فانی را وداع گفت